Oefenbank

Oefenbank: 44 oefeningen.

Sommige oefeningen zijn al bruikbaar, andere moeten nog worden bewerkt of getest.

Uitgewerkte werkvormen

Drie oefeningen zijn verder uitgewerkt.

Deze pagina's laten zien hoe een oefening kan zijn opgebouwd: casus, vragen, AI-stap en beoordeling van de uitkomst.

Beleidsadvies

Argumentatiescan van een nota

Werk met een korte gemeentelijke casus en toets de redenering eerst zelf, daarna met AI.

Bekijk werkvorm

Bronnen

Controleer je internetbron

Gebruik laterale leesvragen om te bepalen of een bron beleidsmatig bruikbaar is.

Bekijk werkvorm

Statistiek

Statistische denkfouten

Onderzoek hoe percentages, correlaties en kleine aantallen tot te grote conclusies leiden.

Bekijk werkvorm

Volledige lijst

Alle oefeningen uit de huidige oefenbank.

De tags zijn pragmatisch gegroepeerd voor deze website. Waar de oefenbank nog geen details gaf, staat de oefening bewust als te categoriseren.

#	Oefening	Onderwerp	Korte beschrijving
1	Roy Meadow groepsopdracht	Vragen stellen, denkfouten	Groepsopdracht rond de Sally Clark/Roy Meadow-casus: deelnemers onderzoeken welke vragen gesteld hadden moeten worden voordat een statistische claim tot een oordeel leidt.
2	Roy Meadow lang en uitdagend	Vragen stellen, denkfouten	Uitgebreide analyse van dezelfde casus, met nadruk op denkfouten, bewijswaardering en de sprong van expertise naar conclusie.
3	Hoe weet je of je dit onderzoek kunt vertrouwen?	Onderzoek beoordelen	Deelnemers beoordelen een onderzoeksartikel op methode, bron, belangen, bewijskracht en bruikbaarheid voor beleid.
4	Roy Meadow kort	Vragen stellen, denkfouten	Korte instapoefening waarin deelnemers snel signaleren welke aannames en kansredeneringen in de casus verdacht zijn.
5	Reiki en familieopstellingen	Claims beoordelen	Oefening in het beoordelen van sterke claims: wat wordt beweerd, welk bewijs is nodig en welke verklaringen worden overgeslagen?
6	Oefening over onderliggende waarden	Waarden en aannames	Deelnemers halen waarden en aannames uit een tekst of voorstel en onderzoeken hoe die de beleidskeuze sturen.
7	Is gelijkheid maakbaar?	Bewijs, kritisch denken	Analyse van een betogende tekst: welke claims gaan over feiten, welke over waarden, en hoe goed is de onderbouwing?
8	Analyse van conclusies uit data	Data en conclusies	Deelnemers controleren of conclusies echt uit de data volgen of dat correlatie, selectie of framing de conclusie groter maakt.
9	Onderbouwing weegfactoren	Weegfactoren	Oefening in beleidsafweging: deelnemers maken expliciet waarom bepaalde criteria zwaarder wegen dan andere.
10	Wat is de kans dat ik ziek ben door wat ik at?	Kansdenken	Kansoefening over oorzaak en gevolg: deelnemers onderscheiden persoonlijke ervaring, basisrisico en waarschijnlijke verklaringen.
11	De fietshelm verplicht?	Beleidsafweging	Beleidsopdracht waarin deelnemers argumenten voor en tegen een verplichting ordenen en toetsen op bewijs, proportionaliteit en uitvoerbaarheid.
12	Jan van de Beek en immigratie	Beleid, bewijs, framing	Analyse van een beladen beleidsclaim: welke data worden gebruikt, welke aannames zitten erin en hoe werkt framing mee?
13	De zombie en de kip	Denkfouten	Korte denkoefening om intuïtieve antwoorden, verborgen aannames en verwarring tussen mogelijkheid en waarschijnlijkheid zichtbaar te maken.
14	Influencers: wetenschap of niet?	Wetenschappelijkheid	Deelnemers beoordelen of populaire claims wetenschappelijk onderbouwd zijn of vooral steunen op autoriteit, anekdotes en overtuigingskracht.
15	De Wason selectietest - Confirmation Bias	Conditioneel denken, bias	Klassieke oefening waarin deelnemers ervaren hoe confirmation bias logisch redeneren verstoort.
16	Is Halsema niet echt geïnteresseerd in Gaza?	Argumentatie en framing	Analyse van een politieke redenering: deelnemers zoeken naar framing, intentietoeschrijving en zwakke inferenties.
17	Wijs de logische structuren aan	Logische structuren	Deelnemers markeren in een tekst de onderliggende redeneervormen: claim, reden, voorwaarde, tegenstelling en conclusie.
18	Het verkeer in de gemeente Eikenhorst	Beleidsnota beoordelen	Beleidscasus waarin deelnemers een adviesnota toetsen op probleemdefinitie, bewijs, aannames, alternatieven en besluitvraag.
19	Authenticiteit van bewijsmateriaal	Bronnen, bewijs	Bronoefening: deelnemers onderzoeken of bewijsmateriaal echt is, herleidbaar is en niet uit zijn context is gehaald.
20	Relevantie van bewijsmateriaal	Bronnen, bewijs	Deelnemers bepalen of bewijs daadwerkelijk antwoord geeft op de beleidsvraag, of slechts zijdelings interessant is.
21	Triangulatie van bewijsmateriaal	Bronnen combineren	Oefening in het combineren van meerdere bronnen om te zien of ze elkaar versterken, tegenspreken of hetzelfde probleem herhalen.
22	Schijnbare denkfouten	Denkfouten	Deelnemers onderzoeken of een redenering echt fout is of alleen op het eerste gezicht verdacht lijkt.
23	Het Amerikaanse beleid voor TikTok	Beleid, belangen, argumentatie	Beleidscasus over veiligheid, technologie en belangen: deelnemers wegen argumenten, risico's en alternatieve verklaringen.
24	Oefening Conditioneel redeneren	Formele logica	Gerichte oefening met als-dan-redeneringen: wanneer volgt een conclusie wel, niet of alleen onder voorwaarden?
25	Oefening Kaartenraadsel met conditioneel redeneren	Formele logica	Kaartenraadsel waarin deelnemers leren welke gevallen je moet controleren om een regel te testen.
26	Weg uit de stikstofcrisis - het kan	Kritisch denken, beleid	Analyse van een beleidsvoorstel rond stikstof: deelnemers toetsen haalbaarheid, bewijs, belangen en ontbrekende tegenargumenten.
27	Verander de boodschap met Logos, Pathos en Ethos	Argumentatie en overtuiging	Schrijfoefening waarin deelnemers dezelfde boodschap herformuleren vanuit logica, emotie en geloofwaardigheid.
28	Moeten we de o-hypothese verwerpen?	Nulhypothese	Oefening in statistisch redeneren: deelnemers bepalen wanneer data voldoende reden geven om een nulhypothese te verwerpen.
29	Oefening: is de aanname redelijk?	Aannames beoordelen	Deelnemers beoordelen expliciete en impliciete aannames op plausibiliteit, relevantie en risico voor de conclusie.
30	Is de aanname redelijk (2)?	Aannames beoordelen	Vervolgoefening waarin deelnemers aannames aanscherpen, nuanceren of vervangen door toetsbare vragen.
31	Nederland gaat dankzij rechts naar een gezagscrisis	Politiek, argumentatie	Analyse van een politieke tekst op causaliteit, framing en de vraag of de conclusie wordt gedragen door het argument.
32	Statistische denkfouten: Dat zit scheef	Statistiek, denkfouten	Oefening waarin deelnemers veelvoorkomende statistische vertekeningen herkennen in nieuws, rapportages of beleidsclaims.
33	Verborgen oorzaken - maak een argumentatieschema	Denkfouten, argumenteren	Deelnemers maken een argumentatieschema en zoeken naar alternatieve oorzaken die in de tekst buiten beeld blijven.
34	Oude Oscarwinnaar - syllogismen	Formele logica, argumenteren	Logica-oefening met syllogismen: deelnemers controleren of de conclusie noodzakelijk volgt uit de premissen.
35	Is de schrijver duidelijk?	Kritisch denken, helder schrijven	Tekstanalyse waarin deelnemers beoordelen of een schrijver helder formuleert wat hij beweert en waarom.
36	Is de schrijver consistent?	Consistentie	Deelnemers zoeken tegenstrijdigheden, verschuivende begrippen en conclusies die niet passen bij eerdere uitspraken.
37	Welke aannames zie je?	Aannames	Oefening in het zichtbaar maken van onuitgesproken aannames onder een tekst, advies of betoog.
38	75 % van de artsen heeft dit fout!	Statistiek, kansdenken	Kansoefening waarin deelnemers ontdekken hoe basisrisico's, percentages en intuïtieve conclusies elkaar kunnen misleiden.
39	4 raadsels over biases	Biases, denkfouten	Korte bias-raadsels die laten zien hoe snel intuïtie, patroonherkenning en aannames het oordeel sturen.
40	Doodsoorzaak en media coverage	Statistiek, media, bronkritiek	Oefening over media-aandacht en risico-inschatting: deelnemers vergelijken werkelijke frequentie met zichtbaarheid in nieuws.
41	Wie is nu ondemocratisch?	Politieke argumentatie	Deelnemers analyseren een politiek verwijt en onderzoeken welke definitie van democratie wordt gebruikt.
42	Factchecks die de waarheid juist ondermijnen	Factchecken, waarheid	Oefening over factchecks: wanneer helpt correctie, en wanneer versterkt vorm of framing juist verwarring?
43	Onderzoek het verzwegen argument	Verzwegen argument	Deelnemers zoeken welke stap in de redenering ontbreekt en formuleren die als toetsbare aanname.
44	Welke tekst is echt?	Authenticiteit, bronkritiek	Oefening in authenticiteit en bronkritiek: deelnemers vergelijken teksten en bepalen welke signalen betrouwbaarheid ondersteunen.