Inductie en deductie
Van algemeen naar specifiek, van voorbeelden naar conclusie, en het verschil tussen geldige en aannemelijke redeneringen.
Onderwerpen
Bouwstenen voor de cursus.
De cursus behandelt een brede set aan denkvaardigheden. De vraag is vooral hoe deze onderwerpen worden geordend tot een compacte leerroute.
Inhoudskaart
De onderwerpen vallen grofweg in acht clusters.
Sommige clusters zijn al sterk uitgewerkt, zoals statistiek, drogredenen en broncontrole. AI is inhoudelijk logisch aanwezig, maar moet nog explicieter in oefeningen en werkvormen terechtkomen.
Conditioneel redeneren
Als-dan-redeneringen, Wason selectietest, kaartenraadsel, syllogismen en propositionele logica.
Aannames en verzwegen argumenten
Claims, redenen, onderbouwing, tegenargumenten, weegfactoren, logos/pathos/ethos en argumentatieschema's.
Biases en drogredenen
Confirmation bias, schijnbare denkfouten, framing, drogredenenkwis en classificaties van drogredenen.
Kansen, cijfers en onderzoek
Nulhypothese, base rate neglect, Bayes, replicatie, scheve verhoudingen en conclusies uit data.
Digital literacy
Internetbronnen controleren, authenticiteit, relevantie, triangulatie en de vraag wie een bron maakt en met welk doel.
Beleidscasussen en waarden
Fietshelm, verkeer in Eikenhorst, TikTok, stikstof, immigratie, onderliggende waarden en beleidsafwegingen.
AI als denktool
AI gebruiken voor tegenspraak, bronvragen, scenario's en revisie, en daarna de AI-output kritisch controleren.
Ordeningsvoorstel
Niet alles hoeft even zwaar in de eerste versie.
De cursus wordt sterker als de onderwerpen niet als encyclopedie worden aangeboden, maar als gereedschap bij beleidswerk.
Altijd behandelen
Argumentatie, aannames, bewijs, drogredenen, biases, broncontrole, statistische claims en AI als kritische tegenlezer.
Afhankelijk van doelgroep
Formele logica, syllogismen, Bayes, replicatie, populisme en ethische perspectieven.
Altijd koppelen aan beleid
Elke theorie krijgt pas waarde als deelnemers haar toepassen op nota's, voorstellen, adviezen of eigen dossiers.
Werkvraag
Wat ontbreekt nog in de huidige onderwerpkaart?
De inhoud is breed. De zwakke plek zit niet in hoeveelheid materiaal, maar in expliciete verbinding met beleidsbesluitvorming en AI-gebruik.
AI moet per onderwerp een rol krijgen.
Bij statistiek kan AI helpen met controlevragen. Bij bronnen met lateraal lezen. Bij argumentatie met tegenspraak. Bij drogredenen met diagnose en controle.
De cursus moet geen losse gereedschapskist worden.
Inductie, deductie, statistiek en drogredenen zijn geen doel op zich. Ze moeten deelnemers helpen betere beleidsadviezen te maken.